Rozgar Mela hian India rama hnathawh tur nei lo harsatna hi a chinfel dawn em?
Hnathawh tur nei lo hi harsatna hlui nge harsatna thar? Tun hnaia hnathawhna siam chak lohna chhan chu eng nge ni? Tin, a tawp berah chuan India rama hnathawh tur nei lo harsatna chinfel dan tur chu eng nge ni?
Thawhlehni khan Prime Minister Narendra Modi chuan Rozgar Mela (Employment Fair) kalpui mek zingah induct tharte hnenah video conferencing hmangin appointment letter 51,000 a sem a ni. Nikum October thla aṭang khan sorkar chuan kum 2024-a inthlanpui neih hmaa sorkar hna chi hrang hranga hna ruak awmsa nuai 10 (or maktaduai khat) chu luah khat turin heng fair-te hi a buatsaih ṭan a ni.
Mahse, heng rozgar mela te hian India rama hnathawh tur nei lo harsatna hi a chinfel sak dawn em ni? Hnathawh tur nei lo hi harsatna hlui nge harsatna thar? Tun hnaia hnathawhna siam chak lohna chhan chu eng nge ni? Tin, a tawp berah chuan India rama hnathawh tur nei lo harsatna chinfel dan tur chu eng nge ni?
Kum tam tak chhung chu ExplainSpeaking hian hnathawh/ hnathawh lohna chungchang hi a ngaihtuah fo a, a kawng hrang hrang a hmachhawn bawk. Article tinah hian hnathawh tawh zawng zawng kha tih nawn leh theih a ni lo nain a chunga zawhnate hi direct-a chhanna kan kalpui hmain a tawi zawngin (ExplainSpeaking edition hmasa zawkte chipchiar taka hriat duh tan embedded links nen) kan rawn tarlang e.
India rama hna nei lo: Kum nga kalta chhunga thil thlengte sawifiahna rang tak
Kum 2019 inthlanpui neih hma lawk khan kum 2017-18 chhunga unemployment chungchanga official survey (Periodic Labor Force Survey)-ah chuan kum 45 chhunga unemployment sang ber a thleng tih report a ni. Sorkar chuan PLFS thil hmuhchhuah chu a rubbish a, thlan nawn leh a nih thlengin a hnial chhunzawm zel a ni. Kum 2019-a thlan nawn leh a nih hnuah PLFS thil hmuhchhuah chu a pawm ta a ni.
Rei lo teah, zirna lama mithiamte chuan kum 2012 leh 2018 inkar khan India ram chanchina a vawi khat nan hnathawhna zawng zawng chu a tlahniam tih an hmuchhuak a — kum 6 chhungin maktaduai 9 (or 90 lakhs) velin a tlahniam a ni. Chu aia pawi zawk chu, ṭhalai hnathawh lohna chu nasa takin a pung mai ni lovin, zirna lama an pun chhoh zel tih hmuhchhuah a ni.
Kum 2020 tir lam khan India ram pawh khawvel ram dang ang bawkin Covid hripuiin a nuai a, sawi lawk angin hei hian hna nei lote a tizual zual sauh a ni. Chumi hnuah chuan GDP pung ni lovin hnathawh tur nei lo pung zel hi India tan harsatna lian ber a nih chhan kan sawifiah nawn leh a.
Hnathawh tur nei lo buaina a lo chhuah dan vanduaithlak tak chu India economy-a hmeichhiate chanvo a nghawng nasatzia hi a ni. Kum 2021 April thla khan India ram chu hmeichhe hnathawkte tan ram a nih loh chhan kan sawifiah a, kumin kum tir lam khan India rama hnathawkte chu mipain an thunun chhoh zel dan kan sawifiah bawk.
Ṭhenkhat chuan Covid hri leng hnuah hna nei lo dinhmun a ṭha chho ta niin an sawi. Dik tak chuan, mi pakhatin fimkhur loh chuan chutiang chuan a lang ang. Here’s July 2021 piece, PLFS data hmanga India rama unemployment rate tlahniam chungchanga thil mak tak sawifiahna.
Kum 2021 October thla khan IMF data hmangin hnathawhna lama hmasawnna hian economic growth a hnufual theih chhan kan sawifiah a ni.
Kum 2021 December thla khan India policy siamtute’n unemployment challenge an ngaihthah theih dan leh an ngaih pawimawh chhan kan sawifiah a.
April 2022-a thuziak pakhat chuan India rama (un)employment dinhmun chungchang chipchiar takin a tarlang a.
Kum 2022 August thla thleng khan hna nei lo zat chu thla 12 chhunga a sang ber a ni. Tin, October 2022 thleng khan RSS pawhin hna nei lo leh retheihna chungchangah alarm an ti tan ta a ni. Hei hi sorkarin tuna Rozgar Mela series a kalpui mek lai a ni bawk.
Kar tlemte kalta chhung khan ExplainSpeaking hian mahni hnathawhna (taxi driver leh astrologer etc. ngaihtuah teh) a lo pung zel tih a tarlang a, chubakah India ram chu ram naupang tak ni mahse hnathawk tar tawh tak tak a nih chhoh zel dan hlauhawm tak chu a entir a ni.
Rozgar Mela: Hnathawh tur nei lo buaina hi an chinfel dawn em?
Chhanna tawi chu a ni lo. A chhan chu hetiang hi a ni:
A chhan chu hna sawi tur zawng zawng hi tuifinriata tla thla ang mai a nih vang a ni. Hna ruak nuai 10 awm zawng zawng chu hnawhkhah vek ni ta se, India rama hnathawh tur ruahman zawng zawng nen khaikhin chuan engmah a ni lo. Indian Council for Research on International Economic Relations (ICRIER)-a senior visiting fellow Radhicka Kapoor-a sawi danin, India hian khawi hmunah pawh hna thar maktaduai 20 (2 crore) atanga maktaduai 200 (20 crore) inkar siam a ngai a ni.
A chhan chu hengte hi hna ruak awm tawh a ni a, hna thar siamna tur a ni lo.
A chhan chu India ramah hian vantlang hnathawhna ( sorkar hna chi hrang hrang chhiar rawh) lian tham tak a awm tawh a ni. Kum 2019-a zirna lama mithiam C. P. Chandrasekhar leh Jayati Ghosh-te chhut dan chuan India rama mipui 1000 zinga vantlang hnathawk (16) chu China (57), United States (87), Brazil (111), leh a hniam zawk hle nordic ram thenkhat Norway (159) leh Sweden (138) te aiin.
Hnathawh tur nei lo hi harsatna hlui nge harsatna thar?
Ṭhenkhat chuan miten hna nei lo an siam nasa lutuk a, India ramah hian hnathawh lohna zau tak a awm fo niin an sawi. Mi dangte chuan hna nei lo zat hi hetiang hian a sang ngai lo va, tuna buaina hi kum sawm kalta emaw vel chhung khan a lo piang tawh niin an sawi bawk.